Veiligheid
Slachtoffers (of getuigen) van uitbuiting, seksueel of huiselijk geweld, mensenhandel of een ander misdrijf – die zonder papieren in Nederland verblijven – durven vaak geen aangifte, melding of getuigenverklaring af te leggen. Dit uit angst voor de politie, uit angst voor boetes, opsluiting of uitzetting, omdat ze niet rechtmatig in Nederland verblijven.
Landelijk hanteert de politie het ‘free in, free out’ principe. Kwetsbare slachtoffers die een melding maken of een getuigenverklaring afleggen bij de politie, lopen zonder problemen weer naar buiten. Jouw gegevens worden dus niet doorgegeven aan de vreemdelingenpolitie (AVIM).
In heel Europa hebben slachtoffers van misdrijven recht op bescherming. Dat staat los van verblijfstatus, burgerschap of nationaliteit.
Iedereen heeft recht op veiligheid. Bij een acute, levensbedreigende situatie bel je altijd 112.
Welke rechten heeft een slachtoffer zonder verblijfsstatus in Nederland?
Precies dezelfde rechten als andere slachtoffers van strafbare feiten in Nederland. Het recht om:
- Te begrijpen en begrepen te worden (gebruik eenvoudige taal)
- Algemene informatie te ontvangen in het eerste contact met de politie, bijvoorbeeld over de procedure van aangifte doen
- Aangifte te doen van een strafbaar feit
- Een gratis tolk of hulp in te schakelen bij het opnemen van de aangifte
- Informatie te ontvangen over de voortgang van de zaak
- Toegang te krijgen tot slachtofferhulporganisaties
- Ondersteuning te ontvangen van slachtofferhulporganisaties
Aangifte doen terwijl je zelf een strafbaar feit hebt gepleegd
Het ‘free in, free out’ principe geldt niet als je aangifte komt doen van een delict, terwijl je zelf een strafbaar feit hebt gepleegd. Ook dan hanteert de politie dezelfde regels als bij iemand met een Nederlandse identiteit: aangifte doen kan, maar voor het strafbare feit dat jezelf hebt gepleegd, kun je worden aangehouden.
Dus samengevat:
- Je kunt een aangifte doen of getuigenverklaring afleggen bij de politie.
- Je kunt als aangever niet staande worden gehouden voor de vreemdelingenwetgeving. Politie is niet verantwoordelijk voor het vreemdelingentoezicht en heeft geen meldplicht aan andere instanties.
- Als aangever krijg je voorlichting over alle relevante informatie, zoals de aangifteprocedure, de wijze van vaststellen en het registreren van je identiteit
- Als slachtoffer zonder verblijfsstatus ben je kwetsbaar. Er is aandacht voor persoonlijke veiligheid met beschermende maatregelen, zoals het weglaten van contactgegevens, ook van contactpersonen, uit het proces-verbaal van de aangifte
- Na de aangifte of getuigenverklaring kun je vrij het politiebureau verlaten. Ook als je tijdens het gesprek alsnog afziet van het doen van aangifte of het afleggen van een getuigenverklaring.
Aanhouding door de politie
De politie mag vragen naar een geldig identiteitsbewijs wanneer je de wet overtreedt. Loop je bijvoorbeeld door rood licht, dan mag de politie vragen naar je legitimatiebewijs.
Wat kan er gebeuren?
- Controle van identiteit
De politie controleert wie je bent en of je rechtmatig in Nederland verblijft.
- Vreemdelingenbewaring
Als blijkt dat je geen geldige verblijfsvergunning hebt, dan kan de politie je overdragen aan de vreemdelingenpolitie (AVIM). Je kunt dan in vreemdelingenbewaring worden geplaatst. Dat is geen strafgevangenis, maar een plek waar je vastzit in afwachting van je uitzetting.
- Uitzetting
De overheid kan overgaan tot uitzetting, zodat je moet terugkeren naar je land van herkomst.
- Mogelijkheid tot aanvraag of bezwaar
In sommige gevallen kan iemand:
-
- Asiel aanvragen (toevoegen https://ros.ffbdev.nl/ik-zoek-hulp/juridische-begeleiding/)
- Bezwaar maken tegen uitzetting
- Een verblijfsprocedure starten (met behulp van een advocaat en mits hier gronden voor zijn)
- Niet worden uitgezet vanwege het ontbreken van brondocumenten of andere juridische blokkades waardoor iemand wordt vrijgelaten
Belangrijk om te weten:
- Zonder verblijfsvergunning in Nederland zijn is niet automatisch een misdrijf, maar je mag hier officieel niet verblijven.
- Iedereen heeft recht op een advocaat.
- Iedereen heeft recht op medische zorg, ook in detentie.
- Kinderen en kwetsbare personen krijgen vaak andere begeleiding.
Belangrijk om te doen:
- Vraag om een advocaat
- Teken geen documenten die je niet begrijpt
- Vraag advies en neem contact op met een hulporganisatie of schakel een vertrouwenspersoon om met je mee te denken, zoals lokale steunpunten voor mensen zonder papieren zoals het ROS, Vluchtelingenwerk, Landelijke Ongedocumenteerden Steunpunt.
- Het LOS heeft de hulplijn van het Meldpunt Vreemdelingendetentie waar naartoe gebeld kan worden via: tel. +31702211767 of vanuit detentie 0800-3388776 (gratis). Bericht ons via Whatsapp of Signal: +31620980301 of info@meldpuntvreemdelingendetentie.nl.
Heb je vragen over de bovenstaande kwesties, kom dan naar het spreekuur voor advies. Wij informeren je over je rechten, mogelijkheden en kunnen ook eventueel doorverwijzen naar organisaties die gespecialiseerd zijn.
Jeugdbescherming
Jeugdbescherming in Nederland is bedoeld om minderjarige kinderen, dus ook minderjarigen zonder verblijfsstatus te beschermen. Jeugdbescherming kan ingrijpen als de veiligheid of ontwikkeling van het kind ernstig wordt geschaad en als vrijwillige hulp niet voldoende helpt.
Meestal volgt dit op een melding bij Veilig Thuis of een onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming. Als de zorgen aanhouden, kan de rechter maatregelen nemen, zoals een ondertoezichtstelling of (tijdelijke) uithuisplaatsing.
Advocaat nodig?
ROS biedt juridische begeleiding maar beschikt niet over advocaten. Denk je dat je een advocaat nodig hebt, kom dan naar het spreekuur. We brengen de situatie in kaart en kijken wat er juridisch mogelijk is. Eventueel kunnen we doorverwijzen naar een advocaat of zelf een procedure opstarten, indien mogelijk en kansrijk. Je kunt ook zelfstandig een advocaat zoeken of juridische hulp inschakelen bij andere organisaties in de stad, zoals Juridisch Loket of Je Goed Recht.
Rechtsbijstand
Heb je juridisch advies nodig voor het opstellen van documenten of een advocaat die je vertegenwoordigt in een procedure bij de IND of Rechtbank, dan kun je terecht bij de Raad voor Rechtsbijstand.
Ook mensen zonder papieren hebben recht op juridische bijstand. Het is gratis of betaalbaar voor mensen met een laag of geen inkomen die ondersteund willen worden bij het doen van verblijfsrecht aanvraag of overige juridische ondersteuning.
Een jurist of advocaat kan vragen naar officieel bewijs van inkomen. Dit kan worden afgegeven door een hulpverlenende organisatie, maar mensen kunnen ook zelf een brief schrijven waarin ze hun financiële situatie toelichten. De Raad voor Rechtsbijstand beoordeelt dit.
Heb je geen inkomen, dan mag je toch zaken aan de rechter voorleggen. Bij een inkomen van minder dan 90% van het bijstandsniveau en geen vermogen, wordt het griffierecht kwijtgescholden. De griffier vraagt hiervoor bewijs van inkomen en vermogen, ook van een eventuele partner.
Controle Alt Delete
Controle Alt Delete is een onafhankelijke organisatie die zich inzet voor eerlijke en effectieve rechtshandhaving en tegen etnisch profileren en buitenproportioneel geweld. Ze hebben een overzicht gemaakt voor ongedocumenteerden over wat de politie wel en niet mag vragen en doen.
Fairwork
Heb je vragen over werk, ook als het zwart werk is, of heb je het idee dat je uitgebuit wordt? Neem contact op met Fairwork.